Erzincan Yaş Tarhanası

Türk Erzincan Mutfağı

Çorbalar » Erzincan Yaş Tarhanası

Erzincan Yaş Tarhanası malzemeleri;

Erzincan Yaş Tarhanası

Erzincan Yaş Tarhanası uygulama aşamaları;

Erzincan Yaş Tarhanası;

Tarhana, Erzincan Yöresinde, gendime olarak bilinen, yarma, kırma, dövme gibi isimlerle de anılan Buğdayın dövülmesi ile elde edilen gendimeden yapılır.
Bazı yörelerde tarhana un ağırlıklı olarak yapılır yani genellikle toz halindedir.
Erzincan tarhanası ise tane tane olmasından dolayı diğer yörelerdeki tarhanalardan farklıdır.
Hazırlanan tarhana iki şekilde saklanabilir.
Kurutularak saklanabildiği gibi dilerseniz steril kavanozlara kapakları da steril ve yeni olmak kaydı ile yaptığınız tarhanayı sıcakken koyarak ağızlarını sıkıca kapatıp, 1 gün üstlerini örterek beklettikten sonra kapakları kontrol ederek kaldırıp kışa saklayabilirsiniz.

Erzincan Yaş Tarhanası, klasik toz tarhanaların aksine kurutma işlemi yapılmadan nemli (yaş) hamur veya sos kıvamında kavanozlanarak saklanan, kendine has ekşimsi ve yoğun aromasıyla bilinen çok özel bir yöresel lezzettir. Erzincan mutfağının en temel kışlık hazırlıklarından biri olan bu tarhana, fermantasyon sürecini kurutulmadan tamamladığı için geleneksel kuru tarhanalara göre daha yüksek asit oranına ve çok daha zengin bir duyusal aromaya sahiptir. [1, 2]

Öne Çıkan Özellikleri

Kurutulmaz: Yoğurt, yarma (gendime/buğday) ve sebzelerin mayalanmasıyla hazırlanan harç kurutulmaz; doğrudan yaş haliyle muhafaza edilir. [1, 2]
Daha Yoğun Aroma: Yapılan araştırmalar, yaş tarhananın asit içeriğinin ve lezzet profilinin kuru tarhanaya kıyasla çok daha keskin ve lezzetli olduğunu göstermektedir. [1]
Gendime (Buğday) Temeli: Geleneksel Erzincan tarhanasında un yerine genellikle akşamdan ıslatılmış aşurelik bütün buğday (gendime) ve çiğ ayran/yoğurt kombinasyonu kullanılır. [1, 2]

Yaş Tarhana Nasıl Yapılır?

Erzincan usulü yaş tarhana yapımında iki farklı geleneksel yöntem öne çıkar:

Gendime (Buğday) Esaslı Tarhana: Yoğurt ve su tencereye alınarak koyu bir ayran kıvamına getirilir. İçerisine akşamdan ıslatılmış buğday (gendime) ve Tuz eklenerek harlı ateşte sürekli karıştırılarak kaynatılır. Kıvamı koyulaşıp buğdaylar tamamen yumuşayınca ocaktan alınır. İsteğe göre içerisine robottan geçirilmiş kapya biber, domates ve taze otlar eklenip sıcakken kavanozlara doldurulur ve vakumlanarak saklanır. [1, 2]
Sebze ve Un Esaslı Tarhana: Bol miktarda kapya biber, domates, soğan ve yeşillikler (nane, maydanoz) haşlanıp püre haline getirilir. İçerisine süzme yoğurt, un, haşlanmış nohut ve maya eklenerek yoğrulur. Birkaç gün boyunca ekşimesi için mayalandırılan bu hamur, kurutulmadan porsiyonlanarak saklanır. [, 2, 3]

Yaş Tarhana Çorbası Nasıl Pişirilir?

Erzincan yaş tarhanasından nefis bir çorba hazırlamak son derece pratiktir:

Kıvamını Açın: Gerekli miktarda yaş tarhanayı bir kaba alın ve üzerine ılık su ekleyerek kaşık yardımıyla pürüzsüzleşene kadar ezin. [1, 2]
Sosu Hazırlayın: Tencerede tereyağı ve sıvı yağı kızdırın. İsteğe göre ince doğranmış soğan, sarımsak ve salçayı kokusu çıkana kadar kavurun. [1, 2]
Birleştirin: Kıvamını açtığınız yaş tarhanayı tencereye dökün. Üzerine yavaş yavaş sıcak su ilave ederken, yoğurdun kesilmemesi için çorbayı sürekli karıştırın. [1]
Annuh (Yarpuz) Dokunuşu: Erzincan tarhanasının olmazsa olmazı, çorbaya yöresel annuh otu (yarpuz/yaban nanesi) veya kuru nane eklemektir. Çorba kaynadıktan sonra altını kısın, otları ve Tuz u ilave edip 10 dakika kadar tıkırdatarak sıcak servis yapın. [1, 2]

Yaş Tarhana Nasıl Saklanır?

Kurutulmadığı için neme sahip olan yaş tarhanayı uzun süre bozulmadan korumak için şu yöntemler tercih edilir:

Kavanozda Vakumlama: Sıcakken cam kavanozlara doldurulup ağzı sıkıca kapatılan tarhanalar ters çevrilerek vakumlanır ve serin, karanlık bir kilerde muhafaza edilir.
Buzdolabı: Hava almayan kaplarda veya kilitli poşetlerde, buzdolabının normal bölmesinde (+4°C) aylarca tazeliğini korur.
Derin Dondurucu: Yaş tarhanayı pişireceğiniz porsiyonlara bölerek buzdolabı poşetlerine koyabilir ve buzlukta en güvenli şekilde uzun süre saklayabilirsiniz. [1, 2, 3, 4]